Ortaokulda Hangi Dersler Var? 5, 6, 7 ve 8. Sınıf Ders Listesi ve Veliye Notlar

Bir haftada 35 ders saati nereye gidiyor

Çocuğunuz ortaokula geçmek üzereyse ya da zaten ortaokulda okuyor ama eve gelen programdaki adların bir kısmı size yabancı geliyorsa, ortaokulda hangi dersler okutulduğunu tek yerden görmek işinizi kolaylaştırır. Aşağıdaki listeyi Talim ve Terbiye Kurulunun 115 sayılı kararına ekli resmî haftalık ders çizelgesinden aktarıyorum. Saatleri tek tek bu belgeyle karşılaştırdım; yani hatırladığım kadarını değil, çizelgede yazanı okuyorsunuz.

Önce genel resim. Çizelgeye göre 5, 6, 7 ve 8. sınıfların dördünde de haftalık toplam 35 ders saati vardır. Bunun 5, 6 ve 7. sınıfta 30 saati zorunlu, 5 saati seçmelidir; 8. sınıfta ise 29 saati zorunlu, 6 saati seçmelidir. Beş güne bölündüğünde bu, günde ortalama yedi ders saati eder. İlkokulun 30 saatlik haftasından gelen bir çocuk için her güne bir ders daha eklenmiş gibi düşünebilirsiniz.

Zorunlu ders sayısı her sınıfta on birdir. Bu yüzden "ortaokulda hangi dersler var" sorusunun cevabı sınıftan sınıfa çok değişmez: dokuz ders dört yıl boyunca aynı kalır, iki ders ise sınıfa göre yer değiştirir. Veli açısından asıl dikkat edilecek yer, bu iki değişiklik ile seçmeli saatlerdir.

Bir de kapsam notu düşeyim. Bu liste standart ortaokullar içindir. İmam hatip ortaokulları, spor ortaokulları ve güzel sanatlar (müzik) ortaokulları kendi çizelgelerini uygular; çocuğunuz bu okullardan birindeyse saatleri okulun programından kontrol edin. İnternette 5-8. sınıfların hepsinde 6 saat seçmeli yazan eski listeler de dolaşıyor. 115 sayılı karar önceki çizelgeyi yürürlükten kaldırdığı için, eski bir tabloyla karşılaşırsanız okulun verdiği programı esas alın.

Dört yıl boyunca değişmeyen dokuz ders

Aşağıdaki dokuz ders 5. sınıftan 8. sınıfa kadar her yıl programdadır. Parantez içindeki sayılar sırasıyla 5, 6, 7 ve 8. sınıftaki haftalık ders saatini gösterir.

• Türkçe: 6, 6, 5, 5
• Matematik: 5, 5, 5, 5
• Fen Bilimleri: 4, 4, 4, 4
• Yabancı Dil: 3, 3, 4, 4
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi: 2, 2, 2, 2
• Beden Eğitimi ve Spor: 2, 2, 2, 2
• Görsel Sanatlar: 1, 1, 1, 1
• Müzik: 1, 1, 1, 1
• Rehberlik ve Yönlendirme: 1, 1, 1, 1

Bu tabloda gözden kaçan bir ayrıntı var: 7. sınıfla birlikte Türkçeden bir saat eksilirken Yabancı Dil bir saat artıyor. Toplam değişmiyor, ama çocuğun haftalık ritmi değişiyor. Yabancı dilde zaten zorlanan bir öğrencinin 7. sınıfta bu derse daha çok süre ayırması gerekmesi bu yüzden sürpriz olmamalı.

Rehberlik ve Yönlendirme dersi de sık sorulur, çünkü adı bir "sınıf saati" gibi duyulur. Bu ders, Sınıf Rehberlik Programı doğrultusunda okuldaki alan öğretmenleri tarafından yürütülür. Yani rehber öğretmenin görüşme saatiyle aynı şey değildir; bir ihtiyacınız olduğunda rehberlik servisiyle ayrıca konuşmanız gerekir.

Sınıf sınıf ders listesi ve saatleri

Ortak dersleri gördükten sonra listeleri sınıf bazında toparlayalım. Ortaokulda hangi dersler okutulduğunu her sınıf için tam olarak veriyorum ki eve gelen programla karşılaştırmanız kolay olsun.

5. sınıf dersleri: ilkokuldan gelince neler değişiyor

• Türkçe 6, Matematik 5, Fen Bilimleri 4
• Sosyal Bilgiler 3, Yabancı Dil 3
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2, Beden Eğitimi ve Spor 2, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım 2
• Görsel Sanatlar 1, Müzik 1, Rehberlik ve Yönlendirme 1
• Seçmeli dersler toplam 5 saat

Veliler en çok "5. sınıfta hangi dersler ekleniyor" diye soruyor. Çizelgeye göre 4. sınıfa kıyasla Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Rehberlik ve Yönlendirme ile seçmeli dersler programa girer; Trafik Güvenliği ve İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi dersleri çıkar. Türkçe haftada 8 saatten 6 saate iner, Fen Bilimleri 3 saatten 4 saate, Yabancı Dil 2 saatten 3 saate çıkar. Matematik ise 5 saatte kalır. Saat aynı kalsa da her dersin ayrı öğretmeni olması, çocuğun asıl alışması gereken değişikliktir.

6. sınıf dersleri: liste aynı, yük farklı

• Türkçe 6, Matematik 5, Fen Bilimleri 4
• Sosyal Bilgiler 3, Yabancı Dil 3
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2, Beden Eğitimi ve Spor 2, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım 2
• Görsel Sanatlar 1, Müzik 1, Rehberlik ve Yönlendirme 1
• Seçmeli dersler toplam 5 saat

Kâğıt üzerinde 6. sınıf, 5. sınıfın birebir aynısıdır. Yine de birçok aile bu yıl notların düştüğünü söyler. Sebep ders sayısı değil, konuların soyutlaşmasıdır. Bunun matematik tarafını 6. sınıf matematik neden zorlaşır yazısında ayrıntılı anlatmıştım.

7. sınıf dersleri: iki küçük ama önemli değişiklik

• Türkçe 5, Matematik 5, Fen Bilimleri 4, Yabancı Dil 4
• Sosyal Bilgiler 3
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2, Beden Eğitimi ve Spor 2, Teknoloji ve Tasarım 2
• Görsel Sanatlar 1, Müzik 1, Rehberlik ve Yönlendirme 1
• Seçmeli dersler toplam 5 saat

"7. sınıfta hangi dersler var" diye arayanların çoğu yeni dersi merak eder: Bilişim Teknolojileri ve Yazılım'ın yerini Teknoloji ve Tasarım alır. Türkçe 5 saate düşer, Yabancı Dil 4 saate çıkar. Bu iki saat kayması dışında yapı aynı kalır.

8. sınıf dersleri: tarih dersi ve bir saat fazla seçmeli

• Türkçe 5, Matematik 5, Fen Bilimleri 4, Yabancı Dil 4
• T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 2
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2, Beden Eğitimi ve Spor 2, Teknoloji ve Tasarım 2
• Görsel Sanatlar 1, Müzik 1, Rehberlik ve Yönlendirme 1
• Seçmeli dersler toplam 6 saat

Sosyal Bilgiler 8. sınıfta yerini T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersine bırakır. Sosyal Bilgiler 3 saat, yeni ders 2 saat olduğu için zorunlu toplam 29'a iner ve o bir saat seçmeliye geçer.

Ortaokulda hangi dersler en çok saati alıyor

Saatleri yan yana koyunca tablo netleşiyor. 5 ve 6. sınıfta en çok süre Türkçenin, ardından Matematiğin ve Fen Bilimlerinin; bu üç ders 30 zorunlu saatin 15'ini, yani tam yarısını alıyor. 7 ve 8. sınıfta Türkçe ile Matematik 5'er saate, Fen Bilimleri ile Yabancı Dil 4'er saate oturuyor.

Velilerin burada yaptığı yaygın okuma şudur: saati çok olan ders önemlidir, saati az olan ihmal edilebilir. Ortaokulda hangi dersler daha önemli diye sorulduğunda ben saat sayısını tek ölçü olarak almıyorum. 8. sınıftaki İnkılap Tarihi haftada yalnızca 2 saattir ama LGS kapsamındadır. Sınava giren dersler son yıllarda Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri, İnkılap Tarihi, Din Kültürü ve Yabancı Dil olarak uygulanıyor; kesin kapsam her yıl yayımlanan sınav kılavuzunda yazar.

Öte yandan Görsel Sanatlar, Müzik ya da Beden Eğitimi için "sınavda çıkmıyor" diyerek küçümseyici bir dil kurmayın. Bu dersler de karneye yazılır ve ortalamayı etkiler. Bir dersin karnedeki puanının nasıl oluştuğunu merak ediyorsanız ortaokul not hesaplama yazısına bakabilirsiniz. Üstelik haftanın yedi dersli günlerinde çocuğun nefes aldığı saatler çoğu zaman tam da bunlardır.

Seçmeli dersler nasıl seçiliyor

Programın veliyi en çok şaşırtan kısmı burasıdır, çünkü seçimi doğrudan aile ve çocuk yapar. Ortaokulda hangi dersler alınacağı sorusunun size bırakılan tek bölümü de budur. Seçmeli dersler üç gruba ayrılır:

• İnsan, Toplum ve Bilim: Okuma Becerileri, Yazarlık ve Yazma Becerileri, Yabancı Dil, Matematik ve Bilim Uygulamaları, Robotik Kodlama, Yapay Zekâ Uygulamaları, Düşünme Eğitimi gibi dersler.
• Din, Ahlak ve Değer: Kur'an-ı Kerim, Peygamberimizin Hayatı, Temel Dinî Bilgiler, Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler, Ahlak ve Vatandaşlık Eğitimi.
• Kültür, Sanat ve Spor: Görgü Kuralları ve Nezaket, Müzik, Spor ve Fiziki Etkinlikler, Oyun ve Oyun Etkinlikleri, Dijital Sanatlar, Geleneksel Sanatlar, Masal ve Destanlarımız, Halk Oyunları.

Çizelgenin açıklamalarına göre öğrenci bu üç grubun her birinden her yıl en az bir ders seçmek zorundadır. Ayrıca ortaokul boyunca her gruptan toplam 7 ders saatini tamamlayacak şekilde seçim yapılmalıdır. Bu ikinci şartı birçok aile bilmez; bir yıl seçip sonraki yıl unutulacak bir tercih gibi görmeyin, dört yılı birlikte düşünün.

Ders adının yanındaki parantez, o dersin kaç kez alınabileceğini gösterir. Örneğin Matematik ve Bilim Uygulamaları çizelgede en çok iki kez alınabilecek biçimde, 6 ve 7. sınıf sütunlarında yer alır. Robotik Kodlama 5 ve 6. sınıfta, Yapay Zekâ Uygulamaları 7 ve 8. sınıfta görünür. Bazı dersler için de 1 ya da 2 saat seçeneği vardır. Matematik seçeneğini düşünüyorsanız kararı nasıl vereceğinizi seçmeli matematik dersi seçilmeli mi yazısında ele aldım.

Unutmayın, çizelgede yazan her ders okulunuzda açılmayabilir. Geçmiş yıllarda Bakanlık yazılarında bir dersin açılması için okulda en az on öğrencinin seçmesi şartı aranmıştı; güncel koşulu ve okulun açacağı dersleri idareden sorun. Çizelgeye göre haftanın belirli günlerinde 3 ders saatlik bir dilim seçmeli saat olarak ayrılır ve aynı seviyedeki farklı sınıflardan öğrenciler bir araya getirilebilir. Bu yüzden çocuğunuz seçmeli derste başka sınıftan arkadaşlarıyla oturursa şaşırmayın.

Ortaokulda hangi dersler okuldan okula değişir: seçmeli saatler ve eğitici faaliyetler

Zorunlu dersler ve saatleri bütün standart ortaokullarda aynıdır. Fark seçmeli tarafta ve okulun imkânlarında ortaya çıkar. Bir de az bilinen bir madde var: velilerin talep ettiği okullarda, okulun ve çevrenin şartları dikkate alınarak, valiliğin teklifi ve ilgili genel müdürlüğün onayıyla 15 ders saatine kadar eğitici faaliyet uygulanabilir. Sanat, spor, sosyal etkinlikler ve yabancı dil bu kapsamda sayılıyor. Çocuğunuzun programında çizelgede görmediğiniz bir saat varsa nedenini okuldan öğrenebilirsiniz.

Ders programı eve geldiğinde velinin bakacağı dört şey

Listeyi bilmek bir başlangıç, asıl fayda onu kullanmaktan gelir. Her yıl programı elinize aldığınızda şunlara bakmanızı öneririm.

• Toplam tutuyor mu: Standart ortaokulda haftalık toplam 35 saat olmalı. Eksik ya da fazla görünen bir saat varsa ilk veli toplantısında sorun.
• Seçmeli kaydınızı tutun: Hangi yıl hangi gruptan kaç saat alındığını bir yere yazın. Dört yılın sonunda 7 saat şartını düşünmek, son yılda telaşa düşmekten kolaydır.
• Yoğun günleri görün: Aynı güne denk gelen matematik, fen ve yazılı tarihleri o akşamın planını belirler. Ödev ve tekrar saatini programa göre kurmak için ortaokul matematik çalışma programı yazısındaki düzen işinize yarayabilir.
• Yeni dersi konuşun: Teknoloji ve Tasarım ya da İnkılap Tarihi gibi ilk kez görülen bir ders varsa, ilk hafta "derste ne yaptınız" diye sorun. Yargılamadan sorulan bu soru, sorunları karneye kalmadan görmenizi sağlar.

Ders saati ile evde çalışılacak süreyi de birbirine karıştırmayın. Haftada 5 saat matematik var diye evde de 5 saat matematik gerekmez; bazı çocuğa daha azı yeter, bazısına daha fazlası gerekir. Ölçü saat değil, çocuğun dersten çıktığında konuyu kendi cümleleriyle anlatıp anlatamadığıdır.

Matematikte 5 saat yetmediğinde

Matematik, çizelgede dört yıl boyunca saati hiç değişmeyen derslerden biridir, ama işlenen konular her yıl ağırlaşır. Ortaokulda hangi dersler zorlanma yaşatıyor diye sorduğunuzda çoğu velinin aklına ilk gelen ders de genelde budur. Sınıfta geçirdiğim yıllarda gördüğüm şu: sorun çoğu zaman saat azlığı değil, önceki yıldan taşınan bir eksik ve sınıfın ortak hızıdır. Çocuk kesirde takıldıysa, sonraki konuları da aynı eksikle dinler.

Önce öğretmeniyle konuşmak ve yanlışları birlikte incelemek gerekir. Birkaç yazılı boyunca aynı hata türü tekrarlıyorsa ve okuldaki saatler bunu kapatmıyorsa birebir destek düşünülebilir. Ortaokul matematik özel ders sayfasında bu desteğin nasıl yürüdüğünü ve hangi sınıfta neye odaklandığımızı okuyabilirsiniz. Karar sizin; önemli olan eksiği erken görmek.

Ortaokulda hangi dersler okunduğunu bilen veli, gelen programa da, karneye de daha sakin bakar. Matematik konularını kısa anlatımlarla izlemek isterseniz YouTube kanalımdaki videolara çocuğunuzla birlikte göz atabilirsiniz.